Mẹo dùng máy ảnh Fujifilm cho người mới bắt đầu

Máy ảnh Fujifilm có thiết kế hoài cổ rất đẹp — nhưng chính cái "hoài cổ" đó cũng khiến nhiều bạn mới cầm máy lần đầu hơi bỡ ngỡ, vì cách điều khiển khác hẳn những dòng máy hiện đại toàn nút bấm, menu. Đây là cách hiểu nhanh nhất để không còn "sợ" ba vòng xoay quan trọng nhất trên thân máy.

Vì sao Fujifilm "khác" so với các hãng khác?

Thay vì giấu thông số trong menu như nhiều dòng máy hiện đại, phần lớn máy Fujifilm (dòng X-T, X-E, X100...) đưa thẳng 3 thông số quan trọng nhất của tam giác phơi sáng — khẩu độ, tốc độ, ISO — ra thành các vòng xoay vật lý riêng biệt trên thân máy và ống kính. Cách làm này gần giống máy phim ngày xưa, nên với người quen bấm nút chọn chế độ, ban đầu sẽ thấy hơi lạ.

Chữ "A" màu đỏ chính là chìa khoá

Trên mỗi vòng xoay (khẩu độ, tốc độ, ISO), bạn sẽ luôn thấy một vạch đánh dấu chữ "A" (viết tắt của Automatic). Đây là điều đầu tiên cần nhớ: gạt vòng nào về chữ A, máy sẽ tự động quyết định thông số đó cho bạn.

• Gạt cả 3 vòng về A → máy tự quyết định toàn bộ, tương đương chế độ P (Program) trên các dòng DSLR truyền thống — phù hợp nhất cho người mới cầm máy.
• Chỉ gạt vòng tốc độ về A, tự chỉnh khẩu độ → tương đương chế độ A/Av (Aperture Priority) — bạn chọn độ mờ hậu cảnh, máy tự lo tốc độ.
• Chỉ gạt vòng khẩu độ về A, tự chỉnh tốc độ → tương đương chế độ S/Tv (Shutter Priority) — hữu ích khi cần "đóng băng" hoặc kéo mờ chuyển động.

Mẹo nhỏ: khi mới cầm máy, mình luôn khuyên học viên gạt hết về A trong vài buổi đầu để làm quen bố cục và ánh sáng trước, sau đó mới tập tự chỉnh từng thông số một.

Dòng máy dial cổ điển (X-T, X100...) vs dòng máy hiện đại hơn

Không phải mọi máy Fujifilm đều có đủ 3 vòng xoay vật lý. Dòng thiên hướng cổ điển (X-T, X-Pro, X100, X-E) giữ nguyên triết lý "mọi thông số ngay trên thân máy". Trong khi đó dòng thiên về quay phim/chuyên nghiệp hơn (như X-S, X-H, hoặc dòng GFX) lại thiết kế gần với các hãng máy ảnh khác — nhiều nút gán chức năng, bánh xe điều khiển kép, ít vòng xoay vật lý hơn. Nếu bạn thích cảm giác "biết ngay thông số đang chụp chỉ bằng cách nhìn thân máy", nên chọn dòng dial cổ điển.

Vòng khẩu độ nằm trên ống kính, không phải trên thân máy

Một điểm khác biệt nữa: với nhiều ống kính Fujifilm (và cả một số hãng thứ ba làm theo), vòng khẩu độ nằm ngay trên thân ống kính chứ không phải bánh xe trên máy. Bạn chỉ cần xoay ống kính để đổi khẩu độ, không cần với tay lên thân máy — rất nhanh khi đã quen.

Bắt đầu từ đâu nếu bạn hoàn toàn mới?

Gợi ý cho vài buổi chụp đầu tiên: gạt tốc độ và ISO về A, tự chỉnh khẩu độ bằng tay. Đây là cách nhanh nhất để bắt đầu "cảm" được vai trò của khẩu độ (độ mờ hậu cảnh, độ sâu trường ảnh) mà không phải lo tính toán tốc độ hay ISO cùng lúc — sau khi quen, hãy thử tự chỉnh thêm tốc độ.